Stikstof

Adviescollege Stikstof: emissies in 10 jaar halveren

Adviescollege Stikstof: emissies in 10 jaar halveren
Gepubliceerd: 18-06-2020, laatst gewijzigd: 18-06-2020

Op 8 juni heeft het Adviescollege Stikstofproblematiek, ook bekend als de Commissie Remkes, een advies uitgebracht over de structurele aanpak van het stikstofprobleem.

Volgens het Adviescollege moeten de emissies van ammoniak (NH3) en stikstofoxiden (NOx) in  2030 elk met 50% zijn verminderd ten opzichte van 2019. Dit is een noodzakelijke randvoorwaarde die  wettelijk moet worden verankerd. Als dit niet gebeurd is er onvoldoende garantie op natuurherstel, waardoor er geen toestemming kan worden verleend voor nieuwe activiteiten of uitbreiding van bestaande activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken. 

Deze randvoorwaarde is een veel grotere opgave dan de streefwaarde die het kabinet op 24 april bekendgemaakt heeft. Het kabinet streeft naar een emissiereductie van 26%, waardoor over 10 jaar in 50% van de oppervlakte stikstofgevoelige natuur de stikstofdepositie onder de kritische depositiewaarde komt.

Verschillend beleid 

Het Adviescollege stelt voor om verschillend beleid te maken voor de reductie van NOx- en NH3-emissies. Dat is nodig omdat deze stoffen zich in de lucht heel verschillend verspreiden. NOx verspreidt zich in hogere luchtlagen over grote afstanden (honderden kilometers). Daarom moet de NOx-reductie via generiek beleid worden bereikt. NH3 komt voor het grootste deel binnen enkele kilometers van de bron op de bodem en vraagt daarom om een gebiedsgericht beleid. Dat betekent een tweedeling in beleid voor landbouw (NH3-emissie) en bijvoorbeeld industrie en transport (NOx-emissie), waardoor deze emissies niet kunnen worden uitgeruild.

De provincies moeten het gebiedsgerichte beleid gaan opstellen. De landelijke opgave van 50% NH3- emissiereductie moet worden vertaald in een opgave per provincie, regio of Natura 2000-gebied. Lokaal zal de opgave dus hoger of lager uitvallen, vooral afhankelijk van de stikstofgevoeligheid van de natuurgebieden en de mate van overbelasting door stikstof.

Game changer

Het adviescollege noemt de stikstofproblematiek een ‘game changer’ voor de Nederlandse landbouw die vraagt om een integrale transitie-opgave, in samenhang met andere uitdagingen.  Zij heeft vertrouwen in de transitiecapaciteit van de landbouw en wil gebruik maken van de creativiteit en het ondernemerschap in de sector. Zij pleit voor een aanpak gebaseerd op transparante doelen, zonder knellende middelenvoorschriften, niet vrijblijvend, maar met afrekenbare doelen en tussentijdse toetsing op voortgang en resultaten.

Het Adviescollege komt tot vijf samenhangende oplossingsrichtingen, de vijf M’s : (1) Mineralen in balans; (2) Modernisering mestbeleid; (3) Maatwerk in ruimtelijke inrichting; (4) Minimaliseren lokale natuurbelasting; en (5) Meten is beter weten.

Afrekenbare StoffenBalans

In het advies wordt voorgesteld om voor alle landbouwbedrijven een ‘Afrekenbare StoffenBalans’ in te voeren. Dat betekent voor stikstof dat de ondernemer gaat sturen op het verschil tussen wat het bedrijf in komt (via bemesting, veevoer) en wat het bedrijf via de nuttige producten verlaat. Een dergelijke systeem, dat veel gelijkenis vertoont met het MINAS dat in 2006 werd afgeschaft, past ook goed in het streven naar ‘kringlooplandbouw’. Rechtensystemen (dierrechten, fosfaatrechten) en middelenvoorschriften kunnen dan voor een groot deel worden afgeschaft.
Maatwerk in de ruimtelijke ordening moet bijdragen aan het gebiedsgerichte beleid om de stikstofdepositie te verminderen waar dat nodig is. Niet alles kan overal. Over het opkopen van veehouderijen merkt het Adviescollege op dat dit slechts selectief moet plaatsvinden. Dit zou zinvol kunnen zijn voor bedrijven met een hoge emissie dicht bij een overbelast gebied waar andere maatregelen ontbreken. In die gevallen zou opkopen geen vrijwillige regeling kunnen zijn.
Het Adviescollege ziet – binnen de in het advies geschetste langetermijnaanpak – ruimte voor het invoeren van een drempelwaarde. Die drempelwaarde zou volgens het college niet gekoppeld moeten zijn aan de stikstofdepositie maar aan de stikstofemissie. 

Minister Schouten heeft het advies in ontvangst genomen en zal daar binnenkort een reactie op geven. Omdat het advies op onderdelen sterk afwijkt van het beleid dat het kabinet twee weken eerder bekendgemaakt heeft, is de vraag of de regering dit advies wil overnemen. Voor de landbouw kunnen de gevolgen groot zijn.

Het eindrapport van het Adviescollege Stikstofproblematiek, getiteld “Niet alles kan overal” is te downloaden via onderstaande knop.

Geschreven door:

Contact

Een vestiging bij u in de buurt
Bel:
 

Gerelateerde artikelen

Theme picker

Joyce Goverde

joyce.goverde@flynth.nl