Reportage

Tuinbouw Ondernemersprijs 2017

Gepubliceerd: 01-02-2017, laatst gewijzigd: 03-02-2017

De Keukenhof in Lisse vormde woensdag 11 januari het toneel voor de 31e editie van de Tuinbouw Ondernemersprijs. Bloembollenbedrijf JUB Holland sleepte de prestigieuze prijs in de wacht en mag zich een jaar lang ambassadeur van de tuinbouwsector noemen. Met de winst laat het bedrijf de andere genomineerden Bunnik Plants en Green Specialties Holland achter zich.

De nieuwjaarsbijeenkomst stond dit keer in het teken van bedrijfsoverdracht van familiebedrijven: hoe doe je dit succesvol? Wat zijn de succesfactoren? Enkele honderden branche- en vakgenoten kwamen bijeen om inzichten en ervaringen te delen.

Op naar een succesvolle sector

Voorzitter van de stichting Tuinbouw Ondernemersprijs Nico Koomen opende de middag. “De tuinbouw mag dan een voldoende halen in de Agrifoodmonitor van Wageningen Economic Research, toch is er veel te doen. Een succesvolle sector heeft onder meer een netwerk van kennis als incubator voor innovatie, hecht aan samenwerking, heeft toegang tot externe financiering én ziet de overheid als partner.”

2016: groei zet door, ruimte voor innovatie

Maar hoe scoort de sector eigenlijk? Waar de zon in 2015 doorbrak, bleef deze in 2016 voorzichtig schijnen.

  • De consumptie in groente en fruit nam voor het eerst sinds jaren licht toe.
  • Tegelijk zorgde het extreme weer in juni voor veel schade bij kassen en opengrondteelten.
  • Hierdoor daalde het aanbod en stegen de prijzen.
  • Door de Russische boycot bleek 2016 vooral voor fruittelers een lastig jaar.
  • Tegelijk steeg het vertrouwen, nam het gemiddelde inkomen toe én was er weer ruimte om te investeren in R&D en innovatie.

Overdracht bij familiebedrijven

Dan is het woord aan Prof. Dr. Pursey Heugens van RSM Erasmus University. Hij deed onderzoek naar de overdracht van familiebedrijven. Zijn conclusie: familiebedrijven lopen bovengemiddelde risico’s bij bedrijfsoverdracht. Slechts 30% van de familiebedrijven overleeft de eerste generatiewisseling. 13% houdt stand na de tweede en slechts 3% na de derde generatiewisseling.

Overdragende vs. overnemende generatie

Wat gaat er mis? Pursey licht toe: “De eerste generatie is begonnen met niets en denkt vaak: het ergste wat er kan gebeuren, is dat we eindigen met niets. Deze generatie is bereid grotere risico’s te nemen, investeert veel in R&D en is terughoudend in het uitkeren van dividend. De tweede generatie daarentegen start met een nalatenschap dat familie heeft opgebouwd en dat zij alleen maar kunnen verliezen. Zij kiezen voor ‘rentmeesterschap’ in plaats van ‘ondernemerschap’. Deze generatie neemt vaak minder risico, investeert minder in R&D en onttrekt meer dividend dan ooit.”

Bedrijf overdragen? Begin op tijd!

Hoe kan het beter? Pursey: “Zie overdracht als een lang proces en begin ruim op tijd. Minstens 10 jaar van tevoren. Want rond een overdracht spelen verschillende processen, ik noem het ‘breuklijnen’, op sociaal, fiscaal, technologisch én organisatorisch niveau. De sleutel ligt uiteindelijk bij R&D. Elke euro die je onttrekt aan het bedrijf gaat ten koste van investeren in innovatie. En dat is juist zo belangrijk voor het voortbestaan van familiebedrijven. “

Lees hier het interview met Pursey Heugens over zijn onderzoek.

Paneldiscussie: breuklijnen

Maar hoe denkt de opvolgende generatie zélf over bedrijfsoverdracht? Joyce Lansbergen van LG Flowers vertelt tijdens de paneldiscussie: “Die breuklijnen die Pursey benoemt zijn er zeker. Bij ons kwam vooral de technische breuklijn naar voren. Zo hadden ik en mijn broer andere ideeën over automatisering dan onze voorgangers. Daar zijn een aantal pittige gesprekken over gevoerd.”

Loslaten en goede resultaten boeken

Ook Erwin van der Lans van Lans herkent de breuklijnen: “Er zullen altijd verschillen zijn in ideeën en aanpak. Ik ben zelf een beetje eigenwijs. Het is ook aan de overdragende partij om los te laten. En van onze kant is het weer de kunst om hun vertrouwen te winnen door goede resultaten te boeken.”

Jezelf bewijzen

En is het als ‘zoon of dochter van..’ altijd vanzelfsprekend om het bedrijf over te nemen? Joyce vertelt: “Nee, in eerste instantie wilde ik het bedrijf niet overnemen. Mijn broer wilde dit wel heel graag samen met mij. Toen werd mijn tante ziek en heb ik er toch voor gekozen. Ik heb wel eerst 3 jaar moeten meewerken in het bedrijf, daarna werd pas besloten dat ik het werd.”

Bedrijf als kind

Ook Dirk Ebben, die als 5e generatie de boomkwekerij van zijn vader overneemt, moest zich eerst bewijzen. “Ook ik heb eerst 3 jaar moeten meewerken in het bedrijf. Een zorgvuldige overdracht is heel belangrijk. Want het bedrijf is het kind. Wij zijn maar de opvolgers!”

En dan… de prijsuitreiking!

Als de klok richting vieren tikt, is het tijd voor de hamvraag: wie wint de Tuinbouw Ondernemersprijs? De spanning stijgt en na een aantal mooie bedrijfspresentaties is het zover: Bloembollenbedrijf en Flynth-relatie JUB Holland gaat naar huis met de felbegeerde prijs! Het oordeel van de jury? JUB Holland heeft een voortrekkersrol op het gebied van certificeringen en duurzame producten, voorziet in activiteiten in de gehele keten en gaat de samenwerking aan met anderen om de sector vooruit te brengen.

Terechte winnaar

Een terechte winnaar, vindt ook Flynth-cliëntadviseur Paul van Beek. JUB Holland beschikt nu over een directie van de 4e generatie. Wat is hun geheim? Paul: “De oud-directeuren doen echt een stapje terug en geven de nieuwe generatie de ruimte. De familieleden hebben ook vertrouwen in elkaar, gunnen het elkaar om handel te drijven en ze hebben duidelijke afspraken vastgelegd in een familiestatuut. Hét recept voor een langdurig succesvol bedrijf, ook na overdracht!” 

Geschreven door:

Contact

Een vestiging bij u in de buurt
Bel:

Gerelateerde artikelen

Paul van Beek

Paul.vanBeek@flynth.nl