Stikstofgat voor melkveehouders: verken uw mogelijkheden

Melkveehouders die mest produceren met weinig stikstof, mogen sinds 2025 een beroep doen op het zogenaamde stikstofgat. De minister werkt aan een protocol waarmee veehouders het bewijs hiervoor kunnen leveren. Waarschijnlijk is dat protocol vanaf de zomer van 2026 beschikbaar.  

De minister informeerde de Tweede Kamer op 19 december 2025 over het zogenaamde stikstofgat en de voortgang van een protocol voor melkveehouders. Dat protocol legt vast hoe melkveehouders een beroep kunnen doen op het stikstofgat. Het stikstofgat is van belang voor melkveehouders die veel mest moeten afvoeren, terwijl die mest stikstofarm is.  

Op basis van de normen wordt de stikstofproductie van hun veestapel ingeschat en uit de afvoer van mest blijkt dan achteraf dat dit te hoog is geweest. Zij kunnen een beroep doen op het stikstofgat als zij met mestanalyses kunnen aantonen dat hun mest relatief weinig stikstof bevat, in verhouding tot fosfaat. Onze praktijkervaring is dat dit melkveehouders zijn die een BEX-voordeel op stikstof hebben dat duidelijk hoger is dan het BEX-voordeel op fosfaat. 

Bewijslast  

Melkveehouders kunnen sinds februari 2025 een beroep doen op het stikstofgat. Voor intensieve veehouders was dat al mogelijk sinds 2012. Omdat er nu nog geen protocol is, moeten melkveehouders en hun adviseurs nu zelf bedenken hoe ze een beroep willen doen op het stikstofgat. Ze moeten zelf aantonen dat hun drijfmest minder stikstof bevat dan volgens de norm wordt ingeschat.  

De minister heeft de Commissie van Deskundigen Meststoffenwet (CDM) gevraagd hiervoor een protocol op te stellen. Komend voorjaar wil zij dit protocol met de sectorpartijen bespreken, zodat het in de zomer van 2026 kan worden vrijgeven via RVO. Dit hulpmiddel geeft meer duidelijkheid welke data melkveehouders moeten aanleveren om in aanmerking te komen voor het stikstofgat. 

2025 beroep op stikstofgat? 

Melkveehouders die over 2025 een beroep willen doen op het stikstofgat, kunnen nog geen gebruikmaken van het protocol als hulpmiddel. Wel is een beroep op het stikstofgat vanuit vrije bewijsleer mogelijk. Dit vergt extra inspanning over 2025. Of het interessant is voor u, is afhankelijk van uw situatie. 

Herken het stikstofgat voor 2026 

Via mestmonsters van afgevoerde mest kunt u aantonen of u een stikstofgat hebt. Daarvoor zijn voldoende representatieve mestanalyses van onbewerkte eigen drijfmest nodig. Ook gebruikt u de Handreiking BEX om de bedrijfsspecifieke excreties te berekenen.  

Over 2026 kan voorjaar 2027 het protocol gebruikt wordt dat komende zomer beschikbaar komt. Belangrijkste onderdeel is het overleggen van representatieve mest analyses. Waarbij voor bepaling van kilogrammen stikstof dan het protocol gevolgd kan worden. Zodat u exact weet of u aan de voorwaarden van RVO voldoet. 

Voert u de komende periode mest af? Laat dan alvast voldoende representatieve monsters analyseren.  

Wanneer stikstofgat claimen? 

Wanneer is het voor u als melkveehouder lonend om een beroep te doen op het stikstofgat? 

• Als u met mestmonsters aan kunt tonen dat de mest van uw melkveestapel relatief weinig stikstof bevat in verhouding tot fosfaat. 

• Als de mestproductie van uw melkveestapel in kilogrammen stikstof te hoog is ingeschat. Productie minus afvoer leidt dan ook tot een te hoge vaststelling van de jaarlijkse eindvoorraad stikstof in mest. In sommige gevallen kan het stikstofgat oplopen tot wel 25 procent van de vastgestelde mestvoorraad. 

• Als de verlaging van uw officiële stikstofcijfers opweegt tegen de extra inspanningen die u moet doen om de bewijslast te vergaren. 

Tot slot 

Mest afvoeren is duur, zeker vanwege het overschot in heel Nederland in 2025 en 2026. Dan is het extra zuur wanneer u mest moet afvoeren omdat uw mest minder stikstof bevat dan de norm. Wij volgen de ontwikkelingen rondom het stikstofgat op de voet. Wilt u weten wat het nieuwe protocol voor uw specifieke situatie betekent? Neem dan contact op met uw adviseur of vul onderstaand contactformulier in.