Gepubliceerd: 12-02-2026, laatst gewijzigd:
12-02-2026
Wanneer woningcorporaties geld lenen voor hun werkzaamheden, worden ze geborgd door het WSW. In echte noodgevallen springt de (lokale) overheid bij: de achtervang. Gemeenten moeten de achtervang verantwoorden, maar een uniforme rekenmethode is er nog niet.
Gemeenten moeten verplicht de achtervang verantwoorden in hun jaarrekening. De Tweede Kamer wil dat gemeenten de risico’s van leningen aan woningcorporaties op uniforme wijze berekenen. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) concluderen dat er geen uniforme rekenregel is die voor iedere gemeente van toepassing is.
Daarom moet iedere gemeente nog steeds zelf kiezen hoe zij de risico’s verantwoordt. Wat er in elk geval in de jaarrekening moet staan: een uitleg over de hoogte van de achtervang, de risico’s en de rol van de gemeente. De VNG denkt ondertussen na over een gestandaardiseerde verantwoording voor de jaarrekening. Vooralsnog in plaats van een uniforme rekenmethode.
Achtervang kan alleen landelijk berekend worden
Het is niet zo dat er helemaal geen getallen zijn over de achtervang. Het WSW is zelf verplicht om achtervangrisico’s vast te stellen, te analyseren, beoordelen én beperken. Het WSW houdt zelf geld achter de hand, het zogeheten risicokapitaal. Jaarlijks berekent het WSW of dit kapitaal hoog genoeg is om negenennegentig procent van de risico’s op te vangen. Volgens de overeenkomst mag er namelijk maximaal één procent kans zijn dat de achtervang aangesproken wordt. Die toetsing door het WSW is gebaseerd op landelijk bancair toezicht. Het WSW voert ook aanvullende stresstesten en scenario-analyses uit, om zo dicht mogelijk bij honderd procent zekerheid te komen.
Deze kaders van het WSW gelden op landelijk niveau en voor de hele woningcorporatiesector. Ze zijn gebaseerd op de gezamenlijke achtervang van alle gemeenten. Dat betekent dat gemeenten samen garant staan voor het borgstelsel. Het is daardoor niet mogelijk om de berekening te vertalen naar specifieke casussen. Op basis van deze kaders is niet te bepalen wat de risico’s zijn van een lening door gemeente X aan woningcorporatie Z. Voor individuele gevallen zijn te veel aannames nodig, waardoor de resultaten geen betrouwbaar beeld geven.
Achtervang als laatste redmiddel
De achtervang maakt deel uit van een bredere bufferstructuur voor door het WSW geborgde rekeningen. De structuur bestaat uit drie verschillende buffers, waarvan de achtervang de laatste is. Het Rijk en gemeenten worden dus pas in laatste instantie aangesproken. Ter vergelijking: het WSW maakt deel uit van de eerste buffer.
Wanneer de achtervang tóch aangesproken wordt, neemt het Rijk vijftig procent van het tekort op zich. De direct betrokken gemeenten nemen vijfentwintig procent over. Het laatste kwart is voor rekening van de overige gemeenten in Nederland. Elk van deze partijen verstrekt in dat geval een renteloze lening om het gat te dichten. De financiële schade voor gemeenten zit vooral in het niet ontvangen van rente. Bovendien geeft het een gemeente minder ruimte om andere leningen aan te gaan.
Het aanspreken van de achtervang is het laatste redmiddel. Gelukkig is er volgens het WSW nauwelijks of zelfs géén risico dat de derde buffer aangesproken moet worden. Deze conclusie trekt het WSW op basis van scenarioanalyses en stresstesten. Die zijn uitgevoerd op basis van risicomodellen, die het WSW hiervoor ontwikkelde. Tot op heden is gelukkig nog geen gebruik gemaakt van de achtervang. Omvangrijke financiële problemen die er wel waren, zijn tot nu toe door woningcorporaties zelf opgelost, soms met hulp van het WSW. Toch blijven gemeenten verplicht om de achtervang te verantwoorden in hun jaarrekening: weliswaar niet in getallen, maar als beschrijving.
Meer weten?
Wilt u advies bij het opstellen van de verantwoording van de achtervang voor uw gemeente? Het team van Flynth Audit heeft hier veel ervaring mee. Neem dan contact op met uw contactpersoon van Flynth of vul onderstaande contactformulier in.