Energie die rendeert, hoe is dat voor uw melkveebedrijf?

Ook in de melkveehouderij zijn energiebesparing en zelf energie opwekken belangrijke thema’s. Het verbruik van elektriciteit kent grote verschillen tussen individuele bedrijven. Dat betekent dat er ruimte is voor verbetering. We zetten de belangrijkste aandachtspunten voor u op een rij.  

Melkveebedrijven besteden gemiddeld zo’n tachtig procent van hun energiekosten aan elektriciteit. Daarom is het de moeite waard om u goed te verdiepen in energie besparen en zelf opwekken. Zeker als u meer dan 50.000 kWh of meer dan 25.000 m³ gas verbruikt. In dat geval moet u namelijk voldoen aan de energiebesparingsplicht en uw energiebesparende maatregelen melden bij RVO. Energie is hierdoor onderdeel geworden van de strategische keuzes op een melkveebedrijf.  Voldoende reden om eens stil te staan bij de mogelijkheden. 

Verbruik en variatie 

Het gemiddeld energieverbruik op een doorsnee melkveebedrijf ligt rond 60.000 kWh. Dat komt neer op ruim 50 kWh per 1.000 kg melk. De variatie in verbruik tussen individuele bedrijven is groot, van ruim 400 kWh tot ruim 1.700 kWh per koe. Bedrijven met 120 koeien en een stroomprijs van 25 cent per kWh betalen dus tussen 12.000 euro en 51.000 euro aan energie. Die grote variatie geeft ook de mogelijkheden voor besparing aan.  

Het verbruik van elektriciteit wordt sterk beïnvloed door mechanisatie, bedrijfsomvang en toegepaste technieken. Een melkrobot verbruikt ongeveer veertig procent meer energie dan een traditionele melkstal. Naast de eventuele melkrobot, zijn melkkoeling (25 procent tot 37 procent) en waterverwarming (23 procent tot 31 procent) de grootste verbruikers. De vacuümpomp en verlichting zorgen samen voor tien tot twintig procent van het energieverbruik. 

Ook mestschuiven en ventilatoren dragen bij aan de totale energievraag. Bedrijven met volledige weidegang verbruiken daardoor vaak minder elektriciteit (gemiddeld 475 kWh per koe per jaar) dan bedrijven waar de koeien jaarrond op stal staan (gemiddeld 769 kWh per koe per jaar). Grotere bedrijven hebben vaak een lagere energieconsumptie per koe of per kg melk. Maar intensieve automatisering doet dit voordeel vaak weer teniet.  

Besparingen 

Door slimme energiebesparing is het verbruik van gemiddeld 50 kWh per 1.000 kg melk te verlagen naar circa 26 kWh per 1.000 kg. Het is zelfs mogelijk minder dan 20 kWh te verbruiken. 

• Voorkoeler: hiermee bespaart u vijftig procent op het elektriciteitsgebruik voor het koelen van de melk. 

• Warmte-terugwinningssysteem: dit bespaart bij de waterverwarming voor het reinigen van de melkinstallatie.  

• Frequentieregelaars op vacuümpompen en koelcompressoren: deze verminderen uw energieverbruik. Ook tijdig onderhoud van deze apparaten vermindert het verbruik.  

• Ledverlichting: dit zorgt voor een aanzienlijk lager verbruik dan traditionele verlichting, gemiddeld verbruiken ze 4 kWh per 1.000 kg melk bij 80 lux. 

Investeringsaftrek

Via de regeling Energie-investeringsaftrek (EIA) kunt u gunstiger investeren in specifieke maatregelen voor energiebesparing en duurzame energieopwekking. Maatregelen die in aanmerking komen staan op de Energielijst 2026. Hierop staan ook diverse bedrijfsmiddelen die relevant zijn voor de melkveehouderij. Zo staat een energie-efficiënte melkkoeling voor het koelen van melk en terugwinnen van warmte uit melk op de Energielijst 2026. 

Duurzame opwek 

Wilt u uw inkoop van elektriciteit echt aanzienlijk terugdringen? Dan is energie zelf opwekken interessant, bijvoorbeeld via zonnepanelen. Bedenk wel: elektriciteit die u niet gebruikt, hoeft u ook niet op te wekken. Dus ook bij eigen opwek, blijft besparing nuttig.  

In de zomer dekken zonnepanelen vaak de elektriciteitsbehoefte. Zeker nu de salderingsregeling nog in werking is. Maar deze wordt per 1 januari 2027 afgeschaft. In de winter is de elektriciteitsopwekking doorgaans lager dan het bedrijfsgebruik. Daardoor blijft u afhankelijk van het elektriciteitsnet. 

Daarnaast wordt het steeds lastiger om opgewekte energie van (nieuwe) zonnepanelen terug te leveren aan het net. Daarom is het uitgangspunt dat u de stroom die u opwekt met zonnepanelen, zoveel mogelijk zelf gebruikt. Bijvoorbeeld door het energiegebruik slim te verschuiven naar momenten dat de zon schijnt. Denk dan aan het koelen of het gebruik van elektrische machines. Ook het elektrificeren van bedrijfsprocessen helpt om meer eigen stroom te gebruiken.  

Elektriciteit opslaan 

Ook is het mogelijk het teveel aan opgewekte elektriciteit op te slaan in een batterij. Daarmee kunt u de stroom op een later moment gebruiken en hoeft u minder stroom in te kopen. Een batterij vraagt wel een relatief hoge investering. Daarom is het belangrijk om de benuttingsgraad te bekijken: hoe vaak wordt de batterij helemaal opgeladen en ontladen. Hoe vaker dit kan, hoe sneller de batterij rendabel is. Bij het gebruik van zonnepanelen is het de moeite waard om het rendement van een batterij te laten berekenen door onze energiespecialisten. Zowel zonnepanelen als een batterij komen in veel gevallen ook in aanmerking voor EIA.

Meer weten? 

Tijdens onze workshop ‘Energie die rendeert’ vertellen onze specialisten meer over de mogelijkheden voor energiebesparing en opwek op het melkveebedrijf. De aanmelding hiervoor opent binnenkort via flynth.nl. Daarnaast denken onze energiespecialisten graag met u mee over specifieke oplossing die passen bij uw bedrijf.     

 Bronnen: de cijfers in dit artikel zijn gebaseerd op onderzoeken door Wageningen University & Research (WUR) en Rundveeloket, en rapportages uit de agrarische sector (2020-2026).