In het vorige artikel stond de vraag centraal over wat het convenant gewasbescherming betekent voor de toekomst van de akkerbouw. Minstens zo belangrijk is de vervolgvraag: welke keuzes kunt u als ondernemer vandaag al maken om uw bedrijf voor te bereiden op die toekomst?
Volgens André Hoogendijk, directeur BO Akkerbouw, en Lubbert van Dellen, marktdirecteur agro bij Flynth, ligt een belangrijk deel van de oplossing niet alleen in nieuwe regelgeving of technische innovaties. De toekomst van de akkerbouw wordt ook bepaald door keuzes in het bouwplan, samenwerking, kennisontwikkeling en bedrijfsstrategie.
Niet wachten op de perfecte oplossing
Vanuit BO Akkerbouw klinkt een duidelijke boodschap: de sector kan niet afwachten tot alle antwoorden bekend zijn. Veel ondernemers zijn al bezig met alternatieven voor bestaande werkwijzen, nieuwe technieken en andere manieren van samenwerken. Ook binnen het convenant wordt nadrukkelijk gekeken naar innovatie en kennisontwikkeling als onderdeel van de oplossing.
Volgens André en Lubbert heeft de akkerbouwsector daarin bewust een eigen andere koers dan de veehouderij gekozen. "Je moet niet naar de overheid kijken om je perspectief te krijgen. Ondernemers en de sector moeten zelf perspectief maken." Die gedachte loopt als een rode draad door het gesprek. Niet afwachten wat er niet meer mag, maar kijken welke mogelijkheden er wél zijn en wat u nodig hebt om die te benutten.
Het bouwplan wordt belangrijker
Volgens BO Akkerbouw zullen het bouwplan en gewasrotatie de komende jaren steeds belangrijker worden. Waar ondernemers vroeger problemen vaker konden oplossen met een middel, verschuift de aandacht nu naar de inrichting van het bouwplan zelf.
Daarbij spelen vragen als:
- Welke gewassen passen goed bij elkaar?
- Hoe vaak komt een gewas terug op hetzelfde perceel?
- Welke ruimte is er voor rustgewassen?
- Kan ik die ruimte uitbreiden met behoud van rendement?Hoe houd je bodem en gewassen weerbaar?
Dat vraagt om een langere termijnvisie dan veel ondernemers gewend zijn. Bouwplannen worden steeds meer een strategisch instrument voor het beheersen van ziekten, plagen en risico's.
Na techniek: groenbemesters en resistente rassen
Een belangrijke ontwikkeling, na de brede inzet van techniek, zit in de inzet van groenbemesters en resistente rassen. De sector kijkt steeds nauwkeuriger naar de bijdrage van verschillende gewassen aan bodemgezondheid en ziektebeheersing. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de soort, maar ook naar het specifieke doel binnen het bouwplan.
Resistente rassen worden steeds belangrijker. André: “De grootste knop waar de aardappelteelt nu aan kan draaien, is het gebruik van rassen met verbeterde resistenties." Lubbert vult aan: “De zetmeelaardappelteelt heeft hierin duidelijk een voorsprong op de teelt van fritesaardappelen, consumptieaardappelen en pootgoed.”
De toekomst ligt niet in één oplossing, maar in een combinatie van maatregelen. Techniek, kennis, resistente rassen en bouwplankeuzes moeten elkaar versterken.
Samenwerking biedt kansen
Naast technische oplossingen zien zowel BO Akkerbouw als Flynth veel kansen in samenwerking. Samenwerking tussen akkerbouw en melkveehouderij kan bijdragen aan een bredere vruchtwisseling, meer rustgewassen en een beter gebruik van grond en voedingsstoffen. Uit praktijkervaringen blijkt dat beide ondernemers daar voordeel van kunnen hebben.
Lubbert: “Door grond uit te wisselen en vooral samen naar het bouwplan te kijken ontstaan mogelijkheden die individuele bedrijven alleen vaak niet hebben.” Denk aan gras-klaver, luzerne of andere gewassen die bijdragen aan bodemkwaliteit en stikstofbenutting.
Groei aan de achterkant in plaats van aan de voorkant
Veel ondernemers denken bij groei nog altijd aan de voorkant: aan het kopen van extra grond. Lubbert: “Die route wordt steeds lastiger door hoge grondprijzen, financieringslasten - zeker met deze rente - en de beperkte beschikbaarheid van grond.”
Lubbert licht verder toe: “We zien een nieuwe route en noemen dat ‘groei via de achterkant’. Bedrijven die willen ontwikkelen, werken samen met ondernemers die afbouwen of geen opvolger hebben. Zo ontstaat ruimte om wel het bouwplan te laten groeien en kennis en machines beter te benutten.
Ondernemers vinden zo samen ruimte in het bouwplan, zonder dat direct extra grond hoeft te worden aangekocht. Vroeger ging dat transactioneel voor één jaar, maar dat is niet meer voldoende.”
Een meerjarige bouwplanvisie
Volgens Lubbert zit de kracht van succesvolle samenwerkingen vaak in het vooruitkijken. "Er valt steeds één ding in al die succesverhalen op. Dat is dat die akkerbouwer al een meerjaren bouwplanvisie concreet heeft uitgewerkt. Ook over de percelen van degene waarmee die samenwerkt."
Wie vier tot zes jaar vooruit kijkt, kan gewassen beter plannen, meer ruimte creëren voor rustgewassen en beter sturen op bodemkwaliteit. Daardoor wordt samenwerking meer dan een praktische afspraak voor één seizoen. Het wordt een gezamenlijke strategie voor de langere termijn. Met een plus voor beide partijen: alle grond blijft schoon, gezond en waardevol voor de langere termijn, toekomstige teelt en het verdienvermogen.
Data wordt steeds belangrijker
Om die samenwerking over het totale bouwplan mogelijk te maken, is volgens Lubbert meer nodig dan alleen goede afspraken. “Data speelt een steeds grotere rol. Denk aan: historische bouwplannen, perceelsgegevens, bodemonderzoeken, bemestingsgegevens en gewasbeschermingsregistraties en een tool om goed vooruit te kijken, te plannen en afspraken te maken.”
Wanneer ondernemers binnen een samenwerkingsverband gegevens over bouwplannen, percelen, bodemonderzoeken en teeltregistraties beter kunnen delen, wordt het eenvoudiger om samen keuzes te maken. Zo kan er gezamenlijk gestuurd worden op opbrengst, bodemkwaliteit en risicobeheersing. Volgens Lubbert liggen hier nog veel kansen voor de sector.
Ook fiscaliteit speelt een rol
Bedrijfsontwikkeling draait niet alleen om teelttechniek. In de praktijk spelen ook financiering, bedrijfsoverdracht, grondposities en fiscale vraagstukken een belangrijke rol. Volgens Lubbert kunnen fiscale keuzes, juist ook van de ondernemende afbouwer, soms juist helpen om samenwerking of bedrijfsontwikkeling mogelijk te maken. “Daarmee raken ondernemerschap, strategie, financiën en fiscaliteit steeds sterker met elkaar verweven”.
Vooruitkijken begint vandaag
Het convenant gewasbescherming zet belangrijke ontwikkelingen in gang, maar de toekomst van de akkerbouw wordt niet alleen bepaald door nieuwe regels. Minstens zo belangrijk zijn de keuzes die ondernemers vandaag maken voor hun bedrijf van morgen. Volgens BO Akkerbouw en Flynth liggen er kansen in techniek en innovatie, kennisontwikkeling, resistente rassen en nieuwe technieken. Kansen liggen er ook in samenwerking en een sterker bouwplan, met een betere gewasrotatie die meerdere jaren vooruitkijkt. Inzicht in data kan daarbij helpen om keuzes voor het eigen bedrijf en de samenwerking voor de langere termijn te maken. Ook financiering en fiscaliteit kunnen deze ontwikkeling stimuleren.
Wilt u sparren over uw bouwplan, bedrijfsontwikkeling of samenwerkingsmogelijkheden? De agrarische adviseurs van Flynth denken graag met u mee over de kansen en keuzes die passen bij uw situatie.
