Bedrijfsovername is zelden een eenvoudig proces, dat geldt ook voor de melkveehouderij. De financiële druk is momenteel hoog, de regelgeving is complex en in de meeste gevallen zorgt familiedynamiek voor emoties. We geven u tips om zowel de aanloop naar de overname als de uiteindelijke overname zelf, soepeler te laten verlopen.
We beginnen met wat cijfers. Bijna zestig procent van de Nederlandse melkveebedrijven, zo’n 7.500 bedrijven, heeft een bedrijfsopvolger. Dat percentage ligt aanmerkelijk hoger dan in andere agro-sectoren. Afgelopen jaren stopten jaarlijks zo'n vier- tot vijfhonderd melkveebedrijven. Het aantal bedrijfsovernames schatten we op honderd tot tweehonderd melkveebedrijven per jaar.
Waarom is bedrijfsovername lastig?
Lastige bedrijfsovernames zijn van alle tijden. Wat maakt het complex?
- De meeste melkveebedrijven zijn familiebedrijven. Familiegeschiedenis, onuitgesproken verwachtingen en familieloyaliteit maken de bedrijfsovername lastiger. Vaak wordt er (te) lang gewacht om met de familie in gesprek te gaan over de overname. Is het bedrijf wel toekomstbestendig? En is er überhaupt een geschikte opvolger?
- De route die financieel het aantrekkelijkst is voor het bedrijf, is niet altijd sociaal wenselijk. Denk aan fiscale keuzes die gunstig zijn voor het bedrijf, maar grote gevolgen hebben voor de familie. En aan de hoogte van de overnamesom. Deze bepaalt aan de ene kant het pensioen van de overdragers (meestal de ouders). Aan de andere kant maakt een hogere overnamesom het voor de opvolger moeilijker er een goed lopend (lonend) bedrijf van te maken.
- De waarde van de boerderij stijgt op papier, vooral door toegenomen grondprijzen. Maar het rendement stijgt onvoldoende mee. Hoe hoger de waardes, hoe meer emoties meespelen, ook bij eventuele broers en zussen van de opvolger.
- Tot slot ligt er veel druk op melkveebedrijven vanuit wetgeving en maatschappij, denk aan stikstof, mestafzet, afbouw derogatie, rente en regelgeving.
Goede voorbereiding is het halve werk
Wat kunt u doen om het proces van bedrijfsovername in de melkveehouderij zorgvuldig aan te pakken? Een succesvolle overname vraagt om tijdige gesprekken, een realistische waardering, goede familieafspraken én een toekomstbestendige bedrijfsstrategie. Kortom: een goede voorbereiding en open samenwerking maken het verschil.
Met onderstaande tips vergroot u de kans op een succesvolle overname.
- Financiën zijn belangrijk, maar de relatie met familie, verwachtingen en emoties zijn net zo belangrijk. Handel daarnaar.
- Begin op tijd met de voorbereiding. Zo is er ruimte voor alle partijen om te wennen, om verschillende scenario’s te bedenken en te bespreken en om goede afspraken te maken.
- Communiceer open met alle betrokkenen. Plan familiegesprekken, waarbij ieder aan bod komt. Neem bij die gesprekken ook de emotionele waarde van de boerderij mee.
- Maak de verdiencapaciteit van het bedrijf vroeg inzichtelijk met een realistische waardering en rendementsberekening. Denk hierbij niet alleen aan grond, gebouwen en machines, maar ook aan mestplaatsingsruimte en fosfaatrechten. En neem ook de financierbaarheid en marktontwikkelingen mee.
- Schakel onafhankelijke adviseurs in. Zij kunnen helpen bij fiscale keuzes, familiegesprekken én strategische planning. Dergelijke begeleiders hebben veel praktijkervaring met dit soort trajecten.
- Maak het bedrijf al vóór de overname toekomstbestendig en houd ook rekening met een lonende exploitatie voor de opvolger.
- Benut de periode in maatschap of vennootschap onder firma (vof) om te onderzoeken of jullie hetzelfde beeld hebben bij de toekomstige strategie, investeringsplannen en samenwerking.
- Maak duidelijke afspraken en leg deze goed vast. Denk naast de afspraken over de uiteindelijk overnameprijs, ook aan de rol van broers en zussen, het pensioen van de ouders en toekomstige investeringen. Dit voorkomt meestal dat de andere kinderen later naar de rechter stappen.
- Is er geen opvolger in de familie? Overweeg iemand van buiten de familie. Er zijn verschillende platformen die opvolgers en overdragers aan elkaar koppelen. Bij overname buiten de familie zijn bovenstaande tips ook van kracht.
Schakel objectieve hulp in
Ervaren adviseurs zorgen voor een goede en objectieve begeleiding. Zo weet u zeker dat u alle belangrijke stappen in de juiste volgorde doorloopt. Van oriëntatie en voorbereiding tot financiële en fiscale haalbaarheid en de juiste juridische afhandeling. Vergeet ook de fase na de feitelijke overname niet, om het succes van de overname te borgen.
De adviseurs van Flynth hebben veel ervaring met bedrijfsovernames in de melkveehouderij. Wilt u met ons sparren over dit onderwerp? Neem contact op met uw adviseur van Flynth of vul onderstaand contactformulier in.
