Iedereen voelt het, maar vrijwel niemand begint erover: de bedrijfsopvolging. Het onderwerp blijft onuitgesproken boven de keukentafel hangen. Waarom? Omdat het spannend is. Niemand wil de goede sfeer in de familie verstoren.
Alleen werkt dat uitstel als een handrem op het bedrijf. Plannen blijven liggen en de nieuwe generatie weet niet altijd waar ze aan toe is.Dat is zonde. Met de juiste aanpak hoeft praten over de toekomst namelijk helemaal niet ingewikkeld te zijn. Dit artikel laat zien waarom dit gesprek niet kan wachten, waar het precies over moet gaan en hoe u samen die eerste stap zet.
Drie werelden door elkaar
Waarom is praten over de toekomst in een familiebedrijf zo lastig? Dat komt omdat er constant drie verschillende werelden door elkaar heen lopen.
Zodra u de toekomst bespreekt, praat iedereen namelijk vanuit een andere wereld:
-
De familie: Iedereen die bij de familie hoort: uw partner, kinderen en hun partners. Maar ook familieleden die niet werkzaam zijn in het bedrijf.
-
Het bedrijf: Iedereen die in de onderneming werkt. Dat zijn familieleden die actief meedraaien, maar net zo goed werknemers van buiten de familie.
-
Het eigendom: Iedereen die mede-eigenaar is van het bedrijf. Bijvoorbeeld via aandelen of certificaten.
Wanneer u in het familiebedrijf met elkaar praat, is vaak niet duidelijk welke 'pet' iemand op heeft. Reageert iemand nu als bezorgde ouder die alle kinderen financieel gelijk wil behandelen? Of als directeur die twijfelt of de visie van de opvolger wel past bij de toekomst van de zaak? Door te erkennen dat deze drie werelden bestaan, haalt u de eerste spanning uit de lucht en ontstaat er meer begrip voor elkaars belangen en keuzes. 
Waar de drie werelden botsen
Doordat familie, bedrijf en eigendom door elkaar lopen, kunnen er op verschillende onderwerpen spanningen ontstaan. Vijf onderwerpen komen in de praktijk vaak terug.
1. Visie en missie
Familieleden hebben niet altijd dezelfde ideeën over de richting van het bedrijf. De ene broer of zus wil investeren en groeien, de andere kiest liever voor behoud van wat er is. Zonder een gesprek hierover blijft die spanning ondergronds. Op een belangrijk moment kan die alsnog naar boven komen en besluitvorming vertragen.
2. Beloning
In een familiebedrijf werken vaak meerdere familieleden mee, soms met heel verschillende opleidingen of rollen. Hoe verhoudt dat zich tot het salaris? Krijgt iedereen marktconforme beloning of gelden binnen de familie andere afspraken? Een vraag die ongemakkelijk voelt, maar wel beantwoord moet worden.
3. Eigenaarschap
Wie mag eigenaar zijn van het bedrijf? Alleen familieleden die er ook werken? Ook degenen die buiten staan? En wat met werknemers van buiten de familie die jarenlang met het bedrijf zijn meegegroeid? Hier zit veel emotie achter, omdat eigenaarschap zowel zeggenschap als financiële waarde betekent.
4. Dividendbeleid
Hoe wordt de winst verdeeld? Tussen familieleden die in het bedrijf werken en zij die alleen mede-eigenaar zijn? Tussen ouders die geld nodig hebben voor hun pensioen en kinderen die willen herinvesteren? Een onderwerp dat zelden uit zichzelf op tafel komt, maar wel vaak voor spanning zorgt.
5. Vermogensbescherming
Wat gebeurt er met aandelen als een familielid trouwt of scheidt? Het huwelijksvermogensrecht kan ervoor zorgen dat eigendom op onverwachte plekken belandt. Door hier vooraf afspraken over te maken, voorkomt u dat een persoonlijke gebeurtenis grote gevolgen heeft voor het bedrijf.
Afspraken op papier: het familiestatuut
Wanneer families het gesprek aangaan over deze onderwerpen, ontstaat vaak de behoefte om de gemaakte afspraken vast te leggen. Dat gebeurt in een familiestatuut, ook wel familieconvenant genoemd.
Een familiestatuut is geen juridisch contract. Het helpt u om verwachtingen helder te maken en onduidelijkheden te voorkomen. In het document legt u samen vastwelke uitgangspunten en afspraken gelden voor uw familie en uw bedrijf. Niet in juridische taal, maar in begrijpelijke woorden waar iedereen achter staat.
Het opstellen van een familiestatuut kost tijd. Maar juist dat proces is waardevol. Want al pratend en schrijvend komen de onderwerpen op tafel die anders onbenoemd blijven. Wat is voor ons als familie belangrijk? Hoe nemen we besluiten? Wat doen we als we het oneens zijn?
Als het statuut er ligt, weet iedereen waar hij of zij aan toe is. Dat geeft rust en helpt om de continuïteit van het bedrijf en de harmonie binnen de familie te beschermen.
Een zakelijke reden om niet te lang te wachten
Naast de harmonie in de familie speelt er ook een zakelijke reden om het gesprek tijdig te voeren. De regels rondom de Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) zijn namelijk strenger geworden. Dit is de regeling die ervoor zorgt dat u een bedrijf fiscaal vriendelijk kunt overdragen aan de volgende generatie.
De overheid heeft deze belastingkorting de afgelopen tijd op een aantal punten beperkt. De overdracht is daardoor in sommige situaties duurder geworden. Het is niet de bedoeling dat u de overdracht overhaast, want een goed proces kost tijd. Maar hoe langer u wacht met voorbereiden, hoe meer fiscale voordelen u kunt mislopen. Wie ruim op tijd begint, kan het traject rustig opbouwen en de mogelijkheden die er nog zijn goed benutten.
Hulp nodig bij de start?
U hoeft echt niet direct alle antwoorden te hebben om de overdracht bespreekbaar te maken. Alleen al uitspreken dat u nadenkt over de toekomst, zorgt vaak voor rust en duidelijkheid binnen de familie.
In de praktijk zien we dat bedrijfsoverdrachten soepeler verlopen wanneer opvolger en overdrager tijdig met elkaar in gesprek gaan. Onze adviseurs schuiven graag al vroeg aan, op het moment dat het gesprek nog open ligt. Als onafhankelijke partij begeleiden wij het gesprek, zodat zowel uw bedrijf als de sfeer in uw familie sterk blijft.
Wilt u eens sparren over hoe u dit gesprek binnen uw familie aanpakt? Neem contact op met één van de adviseurs van Flynth.
