Advies

Continuïteit van het familiebedrijf en de fiscus

Continuïteit van het familiebedrijf en de fiscus
Gepubliceerd: 25-05-2021, laatst gewijzigd: 28-03-2022

Continuïteit van het familiebedrijf en de fiscus? Hoe zit dat nou precies? In dit artikel behandelen we de verschillende aspecten die betrekking hebben op de continuïteit van het familiebedrijf en de fiscus. De achilleshiel voor de continuïteit van het familiebedrijf is de opvolgingskwestie. Wij zetten de belangrijkste fiscale regelingen voor u op een rij:

 

1. Overdracht: fiscale afrekening en continuïteit

Overdracht van een onderneming (familiebedrijf maar ook anderszins) betekent in beginsel fiscale afrekening, zowel bij leven als bij overlijden. In het geval een ondernemer in de sfeer van de inkomstenbelasting overdraagt moet er fiscaal (in Box 1) worden afgerekend over de stakingswinst (het verschil tussen de boekwaarde van de onderneming en de werkelijke waarde, dus inclusief fiscale en stille reserves). Wanneer een onderneming in de vorm van een B.V. wordt gedreven en de aandelen in die B.V. worden overgedragen vindt fiscale afrekening plaats door (in Box 2) het verschil tussen de werkelijke waarde van de betreffende aandelen in de BV en de oorspronkelijke verkrijgingsprijs van die aandelen (aanmerkelijk belang) te belasten.

Deze fiscale afrekening belemmert de zo gewenste continuïteit van de onderneming. Vandaar dat de wetgever een tweetal faciliteiten in het kader van bedrijfsopvolging in het leven heeft geroepen. Enerzijds de doorschuiffaciliteit voor het doorschuiven van de claim inkomstenbelasting naar de overnemer van de onderneming en anderzijds een bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) voor het voorkomen van verschuldigde schenk- of erfbelasting bij de overdrager.

2. Doorschuiffaciliteit

Door toepassing van de doorschuiffaciliteit wordt de overdrager van de onderneming niet belast met heffing inkomstenbelasting, maar gaat die belastingclaim over naar de overnemer. Hier is dus sprake van belastinguitstel. De voorwaarden voor de doorschuiffaciliteit zijn:

  • De faciliteit geldt voor een in de sfeer van de inkomstenbelasting gedreven onderneming (een eenmanszaak of een aandeel in een VOF, maatschap of een CV) en voor aandelen in een B.V. of  N.V.
  • De onderneming wordt overgedragen aan een medeondernemer of medeaandeelhouder die tenminste gedurende 36 maanden als medeondernemer of als werknemer in de onderneming heeft gewerkt. In bijzondere situaties, bijvoorbeeld bij overlijden, is de vermelde termijn niet aan de orde.
  • Er is sprake van een overdracht van ondernemingsvermogen. In de praktijk is het onderscheid tussen ondernemingsvermogen en beleggingsvermogen niet altijd duidelijk. Vormen bedrijfsmiddelen gerelateerd aan de exploitatie van vastgoed ondernemingsvermogen? En op welk moment kunnen liquiditeiten wellicht als overtollig en dus als beleggingsvermogen worden bestempeld? 
  • De overnemer moet de intentie hebben de onderneming voort te zetten. De faciliteit is niet van toepassing als de onderneming na het toepassen van de faciliteit direct wordt doorverkocht.

 

3. Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR)

Door toepassing van de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) geldt voor de overnemer een forse vrijstelling schenk- of erfbelasting. Het reguliere tarief voor de schenk- en erfbelasting bedraagt in het geval een kind verkrijgt 10% voor een vermogen van maximaal € 128.751 en 20% over het meerdere aan vermogen. Indien de BOR van toepassing is bedraag de vrijstelling € 1.119.845. Voor het deel dat boven de vrijstelling komt is 83% vrijgesteld, ofwel je betaalt belasting over 17 % van de waarde boven € 1.119.845. Effectief betaalt een kind derhalve maximaal slechts 3,4% over de waarde van het verkregen ondernemingsvermogen (tarieven 2021). De voorwaarden voor de BOR zijn dezelfde als de eerste drie voorwaarden hierboven vermeld bij de doorschuiffaciliteit, aangevuld met:

 

  • De schenker van de onderneming moet de onderneming dan wel de aandelen in de B.V. ten minste vijf jaar in bezit hebben gehad (bezitseis). In het geval van een B.V. moet de B.V. de onderneming ook ten minste vijf jaar daadwerkelijk hebben gedreven. Bij overdracht vanwege overlijden geldt dezelfde bezitseis maar geldt een verkorte periode van één jaar.
  • De verkrijger moet de onderneming ten minste vijf jaar voortzetten (voortzettingsvereiste)

 

De twee faciliteiten worden in de praktijk vaak gecombineerd. Hierdoor is de acute belastingdruk bij bedrijfsopvolgingen minimaal. Het betreft complexe materie. In de praktijk moet bijvoorbeeld goed aandacht worden besteed aan de waardering van de onderneming, de vraag of vermogen kwalificeert als ondernemingsvermogen of als beleggingsvermogen en aan de vraag of wordt voldaan aan de bezitseis. Daarnaast komen onderwerpen aan de orde als:

 

  • Is/was de overdrager van de onderneming in algehele gemeenschap van goederen gehuwd of op huwelijkse voorwaarden? En welke inhoud heeft de akte van de huwelijkse voorwaarden?
  • Is een testament goed geredigeerd om toepassing van de BOR mogelijk te maken?
  • Welke invloed heeft de zogenaamde meetrekregeling?
  • Welke aanvullende voorwaarden gelden bij zogenaamde preferente aandelen?
  • Welke zeggenschapsverhouding is na overdracht mogelijk gewenst?
  • In het geval van aan de onderneming ter beschikking gesteld vastgoed, kunnen deze ook mee in de faciliteiten?

  4. Meer informatie

Met name de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) staat onder druk. In de notitie “Bouwstenen voor een beter belastingstelsel” voorjaar 2019 is te lezen dat er opties bestaan om de BOR mogelijk te wijzigen. Deze opties variëren van versobering tot afschaffing. Het is aan een nieuw kabinet om in deze keuzes te maken. Eventuele wijzigingen zullen niet eerder ingaan dan 1 januari 2022. Maar aangezien een bedrijfsopvolging de nodige tijd kost, verdient het aanbeveling een en ander op korte termijn met betrokkenen bespreekbaar te maken.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Maartje Koppes van de adviesgroep Estate Planning (maartje.koppes@flynth.nl) of Alfred Busink (alfred.busink@flynth.nl).

Deel dit bericht via:

Geschreven door:

Bel: 088 23 67 777

Gerelateerde artikelen

Maartje Koppes Senior Belastingadviseur bij Flynth Maartje Koppes