Coronacrisis en contracten

Coronacrisis en contracten

Over de hoofdregel en overmacht

De aanhoudende coronacrisis en de overheidsmaatregelen om de verdere verspreiding daarvan zoveel mogelijk onder controle te houden hebben een grote impact op het maatschappelijke en economische leven in Nederland. Door de intelligente lockdown is de bedrijvigheid in sommige sectoren zelfs volledig stil gevallen met een enorm omzetverlies als gevolg.

Dit kan er toe leiden dat veel ondernemers hun verplichtingen uit overeenkomsten niet langer (tijdig) kunnen (of willen) nakomen. Denk bijvoorbeeld aan leverings- en afnameverplichtingen, verplichtingen uit huurovereenkomsten en de betaling van facturen. Ook u kunt hiermee te maken krijgen. Mogelijk kunt u uw huur niet tijdig betalen vanwege liquiditeitsproblemen of wilt u door de sluiting van uw winkel niet voldoen aan uw afnameverplichting. Of uw leverancier kan niet leveren vanwege de geldende invoerbeperkingen. Grote vraag is dan: wat zijn de gevolgen? Wie draait op voor de financiële pijn? Veel zal afhangen van de afspraken die u heeft gemaakt in het contract of de algemene voorwaarden. Heeft u over deze specifieke situatie niets geregeld, dan gelden de wettelijke regels, tenzij u samen iets anders overeenkomt.

Hoofdregel is dat je afspraken moet nakomen. Doet u dit niet dan mag de andere partij de overeenkomst ontbinden. Voorwaarde is wel dat u “in verzuim” moet zijn of de prestatie moet tijdelijk of blijvend onmogelijk zijn.

Bovendien moet u de schade van de andere partij vergoeden, tenzij het niet-nakomen van de afspraken niet uw schuld is of wanneer de schade volgens de wet, de onderlinge afspraken of maatschappelijke opvattingen niet voor uw rekening komt. In die situatie is er sprake van overmacht.

Verzuim

Is het de andere partij die zijn afspraken niet nakomt, dan geldt natuurlijk hetzelfde als hiervoor.

In de meeste gevallen is uw schuldenaar pas in verzuim nadat hij in gebreke is gesteld. Dit doet u door een schriftelijke aanmaning te versturen waarin u de schuldenaar nog een redelijke termijn geeft om alsnog na te komen. Voldoet de schuldenaar niet binnen de gestelde termijn aan zijn verplichtingen, dan is hij in verzuim.

Niet in alle gevallen is een ingebrekestelling noodzakelijk. Bijvoorbeeld wanneer uw schuldenaar al heeft laten weten dat hij niet kan nakomen of wanneer u een bepaalde termijn (harde deadline) hebt afgesproken en uw schuldenaar na het verstrijken van deze termijn niet heeft gepresteerd.

In de overeenkomst of de bijbehorende algemene voorwaarden kunt u andere afspraken maken voor bepaalde situaties. Deze specifieke afspraken gaan boven de wettelijke regeling, tenzij die in strijd zijn met wettelijke bepalingen waar je niet van af mag wijken. Het hangt dus allereerst van de onderliggende afspraken af wie van de partijen opdraait voor de financiële gevolgen van de coronacrisis. Vaak vindt u deze bepalingen in het contract onder “Garanties” en “Exoneratiebedingen”.

Garanties zorgen er voor dat minder vaak een beroep kan worden gedaan op overmacht, omdat een partij eigenlijk garandeert dat hij hoe dan ook een bepaalde prestatie zal verrichten. Mocht dit vervolgens toch niet lukken door de coronacrisis, dan is de partij die de garantie heeft gegeven toch schadeplichtig op grond van de garantiebepaling. In exoneratiebedingen leggen partijen juist vast in welke situaties partijen niet schadeplichtig zijn. Hebben partijen niets afgesproken voor dit specifieke geval dan geldt de wettelijke overmacht regeling.

Ook wanneer er sprake is van overmacht, mag de andere partij de overeenkomst geheel of gedeeltelijk ontbinden wanneer u niet kunt nakomen, tenzij de “bijzondere aard of geringe betekenis” ontbinding niet rechtvaardigt. Wat daar precies onder moet worden verstaan is sterk afhankelijk van de feitelijke omstandigheden van het geval.

Het gevolg van de ontbinding is dat beide partijen de overeenkomst niet (meer) hoeven na te komen. Zij zijn - over en weer - bevrijdt van hun wederzijdse verplichtingen.

Als partijen hun prestaties al (deels) hebben verricht, ontstaan er bovendien verbintenissen tot ongedaanmaking. Als ongedaanmaking niet mogelijk is, dan dient de waarde terug betaald te worden.

Voorbeeld:

X koopt een keukeninrichting van Y voor € 50.000. X doet een aanbetaling van € 10.000. Na deze aanbetaling levert Y slechts een deel van de keukeninrichting en laat X weten niet in staat te zijn om de rest te leveren. Als X vervolgens de overeenkomst ontbindt, ontstaat voor X de verbintenis om de al geleverde keukeninrichting terug te geven aan Y. Y is op zijn beurt verplicht het aanbetaalde bedrag van € 10.000 terug te betalen aan X. Op deze manier wordt de situatie weer terug gebracht naar de situatie zoals deze was voor het sluiten van de koopovereenkomst.

.In bepaalde situaties is het mogelijk om de gevolgen van een overeenkomst te wijzigen of om de overeenkomst te ontbinden wegens zwaarwegende onvoorziene omstandigheden. Dat zal slechts in uitzonderlijke situaties het geval zijn. Het moet dan gaan om een situatie waarin de andere partij naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet mag eisen dat de overeenkomst ongewijzigd in stand blijft. Of er door de coronacrisis sprake is van zwaarwegende onvoorzienbare omstandigheden is – zoals gewoonlijk – afhankelijk van de feiten en omstandigheden van het geval. Hierbij zal onder andere moeten worden gekeken naar het pakket stimuleringsmaatregelen dat genomen is door de overheid.

Opschortingsrecht

Als de andere partij zijn verplichtingen niet nakomt, dan mag u de nakoming van uw verplichtingen die daartegenover staan, opschorten. Als het gaat om een gedeeltelijke tekortkoming, dan is dit slechts mogelijk voor zover die tekortkoming dat rechtvaardigt. Bij opschorting wordt de overeenkomst niet ontbonden.

Retentierecht

Het retentierecht is een bijzonder opschortingsrecht en geeft een schuldeiser de bevoegdheid om de verplichting tot afgifte van een zaak aan zijn schuldenaar op te schorten totdat de vordering wordt voldaan.

Een garagehouder mag bijvoorbeeld wachten met de afgifte van een gerepareerde auto tot hij voor de reparatie is betaald door de opdrachtgever.

Recht van reclame

Leveranciers kunnen – onder bepaalde voorwaarden - gebruik maken van het zogenoemde recht van reclame. Dat wil zeggen dat ze geleverde maar niet betaalde goederen kunnen terugvorderen, ook ingeval van een faillissement. Voorwaarde is wel dat de goederen niet langer dan 60 dagen in bezit zijn van de koper. Ook mogen er niet meer dan 60 dagen zijn verstreken na de vastgestelde betalingstermijn.

Aandachtpunten zijn:

  • Geldt voor koop en ruil van roerende zaken (niet zijnde registergoederen).
  • De bevoegdheid tot terugvordering kan slechts worden uitgeoefend voor zover het afgeleverde zich nog in dezelfde staat bevindt als waarin het werd afgeleverd. Ze mogen dus niet zijn gemonteerd of verwerkt.
  • De bevoegdheid van de verkoper om een beroep op het recht van reclame te doen vervalt, wanneer zowel zes weken zijn verstreken nadat de vordering tot betaling van de koopprijs opeisbaar is geworden, als zestig dagen, te rekenen van de dag waarop de zaak onder de koper is opgeslagen.

Eigendomsvoorbehoud

Als u goederen verkoopt wordt de koper over het algemeen door levering eigenaar ook al betaalt de koper niet. Met een eigendomsvoorbehoud kun je dit voorkomen. Door het eigendomsvoorbehoud blijft de verkoper eigenaar van de geleverde goederen totdat de koper de koopprijs volledig heeft betaald. Betaalt de koper de koopprijs niet of niet volledig, dan is de verkoper gerechtigd om de goederen bij de koper terug te halen en bijvoorbeeld aan een ander te verkopen.

Een eigendomsvoorbehoud moet wel vóór of bij het sluiten van de koopovereenkomst zijn overeengekomen, bijvoorbeeld in de koopovereenkomst of de algemene voorwaarden.

Het eigendomsvoorbehoud geldt alleen zolang de goederen niet zijn doorverkocht. Zijn de goederen niet doorverkocht maar vermengd met goederen van anderen, dan werkt het eigendomsvoorbehoud ook niet meer.

Tenslotte

De coronacrisis is een uitzonderlijke situatie waar niemand schuld aan heeft, maar (zakelijke) relaties wel op scherp kunnen zetten. Als u de relatie wilt behouden, dan is de gang naar de rechter vaak niet wat u wilt, zeker omdat de uitkomst in deze uitzonderlijke situatie niet altijd is te voorspellen. Afhankelijk van alle feiten en omstandigheden krijgt u misschien gelijk, maar het is ook mogelijk dat u met lege handen achterblijft. Het heeft daarom de voorkeur dat u samen met uw wederpartij probeert om een redelijke oplossing te vinden voor de ontstane problemen. Mogelijk biedt een betalingsregeling of een tijdelijke opschorting of vermindering van verplichtingen soelaas en kunt u – in afwachting van betere tijden - de pijn een beetje verdelen.

Voor meer informatie of een concreet advies kunt u uiteraard altijd bij Flynth terecht.

Heeft u vragen over dit onderwerp vanwege de coronacrisis?  Uw Flynth adviseur helpt u hierbij. Om vragen te beantwoorden en concrete adviezen te geven voor uw bedrijfssituatie kunt u ook contact met ons opnemen via 088 2367350 of maak gebruik van het formulier.

Neem contact met mij op

Onze experts staan voor u klaar

Onze experts staan voor u klaar

Heeft u een vraag over dit onderwerp? Stuur dan een mail naar belastingadvies@flynth.nl of bel 088 236 77 77. We zijn u graag van dienst!